اصحاب رضي الله عنهم آیینه دورنمای پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم (قست اول)

پایگاه صحابه:پیشگفتار-دکتر سلمان بن فهد عوده‌، مدیر کل مؤسسه‌ی “الإسلام الیوم” تأکید ورزید که‌ اصحاب رضي الله عنهم برای ما نقش پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را ایفا می‌کنند، ایشان به‌ محبت اصحاب به‌ طور کل و خلفای راشدین، امهات المؤمنین، عشره‌ی مبشره‌ و بزرگان و فرماندهان اصحاب به‌ طور ویژه‌ اشاره‌ داشتند و اعلام نمودند که‌ محبت آنان جزو مسلمات و ثوابت یقینی و قطعی‌ای می‌باشد که‌ مورد اجماع مسلمانان قرار گرفته‌ است، زیرا آنان به‌ مثابه‌ی حواریون برای عیسی عليه السلام و گارد ویژه‌ی موسی عليه السلام می‌باشند.

استاد سلمان در برنامه‌ی ” الحیاة کلمة” که‌ در روزهای جمعه‌ بر روی کانال ماهواره اي mbc پخش می‌شود، تحت عنوان “الصحبة” بیان داشتند که‌ محبت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بهترین راهکار برای کسب رضایت الهی و دست‌یابی به‌ بهشت ابدی می‌باشد،

ایشان اضافه‌ کردند که‌ برای رسیدن به‌ محبت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم باید محبت اصحاب و همسران پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و محبت کسانی را به‌ دل داشته‌ باشیم که‌ در مدرسه‌ی ایشان تربیت یافتند و با او نشست و گفتگوهایی را سپری نمودند و پشت سر ایشان نماز خواندند و به‌ همراه‌ وی به‌ جهاد پرداختند و در راه ایمان با آن مشکلات و سختی‌هایی مواجه‌ شدند که‌ به‌ خاطر آن از خویشان، وطن و خانواده‌اشان جدا شدند و در راه خداوند عز و جل از زیبایی‌های دنیا رویی برتافتند و به‌ ایمان رویی آوردند، باید گفت که‌ محبت اینان به‌ طور کل، راهی برای رسیدن به‌ حوزه‌ی محبت الهی می‌باشد.

نسلی نمونه‌

استاد در ادامه‌ بیان داشتند که‌ هرکس نسبت به‌ اصحاب رضي الله عنهم محبت ورزد، او در واقع نسبت به‌ شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم محبت ورزیده‌ است و هر کس در حق آنان نفرت و کینه‌ را به‌ دل گیرد، او کینه‌ی شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را در دل می‌پروراند؛ از این‌رو از خداوند متعال می‌خواهم که‌ محبت آنان را در دل ما شعله‌ور سازد و زبانی ثناگو در حق آنان را به‌ ما عطا فرماید و به‌ ما بفهماند که‌ آنان چکیده‌ی نسل‌های آدمی می‌باشند و نسلی نمونه هستند که‌ خداوند عز و جل آنان را برای همراهی پیامبرش برگزید؛ آنان در مدرسه‌ی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم تربیت یافتند و در خدمت وی به‌ شاگردی نشستند، لذا ارتباط با آنان ارتباط با مقام نبوت است و خداوند عز و جل آنان را ستوده‌ و هر سه‌ گروه‌ را ذکر نموده‌ است:

۱- مهاجرین: خداوند عز و جل می‌فرماید: (لِلْفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا وَيَنْصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ) (الحشر: ٨)

(همچنين غنائم از آنِ فقراي مهاجريني است كه از خانه و كاشانه و اموال خود بيرون رانده شده‌اند. آن كساني كه فضل خدا و خوشنودي او را مي‌خواهند، و خدا و پيغمبرش را ياري مي‌دهند. اينان راستانند).

۲- انصار: خداوند عز و جل می‌فرماید: (وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ) (الحشر: ٩)

(آناني كه پيش از آمدن مهاجران خانه و كاشانه (آئين اسلام) را آماده كردند و ايمان را (در دل خود استوار داشتند) كساني را دوست مي‌دارند كه به پيش ايشان مهاجرت كرده‌اند).

۳- من، شما، او و آنان: خداوند عز و جل می‌فرماید: (وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ) (الحشر: ١٠)

(كساني كه پس از مهاجرين و انصار به دنيا مي‌آيند، مي‌گويند: پروردگارا! ما را و برادران ما را كه در ايمان آوردن بر ما پيشي گرفته‌اند بيامرز. و كينه‌اي نسبت به مؤمنان در دلهايمان جاي مده، پروردگارا! تو داراي رأفت و رحمت فراواني هستي).

گفتنی است که‌ خداوند عز و جل با نص صریح روی فضیلت اصحاب تأکید ورزیده‌ است، آن‌جا که‌ می‌فرماید: (لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ) (التوبة: ١١٧)

(خداوند توبه پيغمبر (از اجازه‌دادن منافقان به عدم شركت در جهاد) و توبه مهاجرين و انصار (از لغزشهاي جنگ تبوك، مثل كُندي و سستي اراده و انديشه بد به دل راه دادن و آهنگ بازگشت از نيمه راه جهاد) را پذيرفت . مهاجرين و انصاري كه در روزگار سختي (با وجود گرماي زياد، كمي وسيله سواري و زاد، فصل درو و چيدن محصول خود) از پيغمبر پيروي كردند (و همراه او رهسپار جنگ تبوك شدند)).

خداوند عز و جل فرمود: (مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا) (الفتح: ٢٩(

(محمد فرستاده خدا است، و كساني كه با او هستند در برابر كافران تند و سرسخت، و نسبت به يكديگر مهربان و دلسوزند. ايشان را در حال ركوع و سجود مي‌بيني. آنان همواره فضل خداي را مي‌جويند و رضاي او را مي‌طلبند. نشانه ايشان بر اثر سجده در پيشانيهايشان نمايان است. اين، توصيف آنان در تورات است، و اما توصيف ايشان در انجيل چنين است كه همانند كشتزاري هستند كه جوانه‌هاي (خوشه‌هاي) خود را بيرون زده، و آنها را نيرو داده و سخت نموده و بر ساقه‌هاي خويش راست ايستاده باشد، بگونه‌اي كه برزگران را به شگفت مي‌آورد. (مؤمنان نيز همين گونه‌اند.

 آني از حركت بازنمي‌ايستند، و همواره جوانه مي‌زنند، و جوانه‌ها پرورش مي‌يابند و بارور مي‌شوند، و باغبانانِ بشريت را بشگفت مي‌آورند. اين پيشرفت و قوّت و قدرت را خدا نصيب مؤمنان مي‌كند) تا كافران را به سبب آنان خشمگين كند. خداوند به كساني از ايشان كه ايمان بياورند و كارهاي شايسته بكنند آمرزش و پاداش بزرگي را وعده مي‌دهد).

بنابراین بهترین امت هر پیامبری کسانی هستند که‌ همراه او زندگی کرده‌اند و در کنار وی وظیفه‌ی تبلیغ رسالت را انجام داده‌ و مستقیم در خدمت وی تربیت یافته‌اند.

توضیحات: هرچند که‌ لفظ اصحاب برای هر کسی استعمال می‌شود که‌ به‌ خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رسیده‌ باشد، اما باید گفت که‌ برخی از مصاحبت‌ها خصوصی و ویژه‌ می‌باشند، همان‌گونه‌ که‌ اخوت نیز شامل اخوت عام و اخوت خاص می‌باشد، اینک در میان اصحاب افرادی همچون مهاجرین و انصار یافت می‌شوند که‌ از همان اوائل به‌ اسلام پیوستند و بعد از آنان نسل‌های دیگری از اصحاب ظهور می‌نمایند که‌ کودک و نوجوان می‌باشند.

کانال‌های زشت

شیخ سلمان در همان حلقه‌ مردم را برای جنگ علیه‌ کانال‌های مخصوص برای ناسزاگویی در حق اصحاب رضي الله عنهم فرا خواند و بیان داشت که‌ امثال این کانال‌ها نه‌ برای دین و نه‌ برای دنیا سودی در بر ندارند و غیر از انتشار کینه‌ و نفرت میان مردم چیزی دیگری را در بر ندارند.

شیخ سلمان گفتند: اگر کانالی ماهواره اي جهت ناسزاگویی در حق فرعون و یا ابوجهل تهیه‌ شود، ما در مقابل آن می‌گوییم: باید این کانال بسته‌ شود، پس اگر کانالی برای توهین به‌ نسل نخست اسلام تخصیص داده‌ شود، باید موضعی بسیار شدیدتر را در مقابل آن عرضه‌ داشت، زیرا که‌ ما جان خود را فدای آنان می‌کنیم، از خداوند متعال می‌خواهیم که‌ در مقابل محبت ورزیدن به‌ آن نسل نمونه‌ رحمت خود را شامل حال ما گرداند و آنان را به‌ عنوان شافع روز قیامت ما بپذیرد.

استاد همچنین بیان داستند که‌ چنین کانال‌هایی، بزرگ‌ترین ثروت مردم را مورد حقارت قرار می‌دهند.

الگوی مسلمانان

طی ارتباط تلفنی‌ای که‌ استاد محمد محفوظ –نویسنده‌ و روزنامه‌نویس سعودیه‌- برقرار نمودند که‌ راجع به‌ فضیلت اصحاب رضي الله عنهم و حرام بودن بی‌حرمتی در حق آنان بحث راند و مردم را برای احترام آنان و پیروی از رفتارشان فرا خواند و اعلام داشت که‌ باید در لحظه‌های زندگانی آنان به‌ تأمل نشست و آن ارزش‌های اخلاقی را دنبال کرد که‌ آنان را از مردمانی عادی به‌ بزرگان تاریخ تبدیل نمود.

شیخ سلمان گفت: سخنی کاملا صحیح و درست می‌باشد، سپس افزود: اصحاب رضي الله عنهم سازندگان تجربه‌ی صدرِ نخست می‌باشند و پرهیز از بی‌حرمتی به‌ آنان یکی از ثوابت قطعی و محل اجماع میان امت اسلامی می‌باشد.

استاد تأکید ورزیدند که‌ «توهین» هیچ‌گاه به‌ عنوان دینی قلمداد نمی‌شود که‌ مایه‌ی افزایش حسنات شود، بلکه‌ اکثر اوقات موجب فراهم سازی نفرت و کینه‌ می‌شود، و این در صورتی است که‌ توهین از روی حق باشد، پس اگر بر اساس دروغ و باطل باشد، باید چه‌ پیامدی را به‌ دنبال داشته‌ باشد؟!

افزودند: اگر مردم دست در دست هم نهند و همگی افرادی همچون فرعون، قارون، هامان و ابوجهل را مورد حقارت قرار دهند و برای آن، سمیناری را فراهم سازند، باید گفت که‌ این کاری بسیار عیب و ناهنجار می‌باشد و در درون آنان پیامدهای ناگواری را فراهم می‌سازد، پس اگر این سمینار در حق نسلی نمونه‌ انجام شود باید چه‌ پیامدی را برای آن انتظار کشید؟

استاد ضمن سؤالی پرسیدند: اگر ما در خصوص شاگردان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم شک و شبهه‌ داشته‌ باشیم، پس ما چگونه‌ می‌توانیم نسلی نمونه‌ و متمدن را بسازیم؟ زیرا اگر آن شخص نخست که وحی از او پشتیبانی می‌کرد، از ساختن نسلی الگو ناتوان بوده و نتوانسته‌ چنین افرادی را تربیت نماید‌، باید گفت که‌ افراد بعد از او هرگز نمی‌توانند چنین کاری را انجام دهند!!

علی رضي الله عنه به‌ یاران خود می‌فرمود: من همانند شما فتوا می‌دهم و قضاوت می‌کنم تا مردم همچنان متحد و هماهنگ بمانند و بدانید که‌ من نیز همچون یاران خود خواهم مُرد. این سخن علی رضي الله عنه به‌ ما نشان می‌دهد که‌ اصحاب رضي الله عنهم امتی یگانه‌ و متحد بودند، هرچند که‌ انسان‌هایی بودند همچون سایر مردم غذا را تناول می‌نمودند.

دکتر عوده‌ در ادامه‌ گفتند: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از توهین به‌ اصحاب نهی نمودند، آن بزرگوار در خطاب به‌ خالد که‌ میان او و عبدالرحمن سخنانی تبادل شده‌ بود، فرمودند:

« لا تَسُبُّوا أصحابي، فإنّ أحَدَكُم لو أنفق مِثْلَ أُحُدٍ ذهبًا ما بلغ مُدَّ أحدهم ولا نَصِيفَهُ»

(هیچ‌کدام از اصحاب مرا دشنام ندهید، زیرا اگر یکی از شما به‌ اندازه‌ی کوه‌ احد طلا انفاق کند، به‌ اندازه‌ی یک مشت آنان و حتی نصف آن هم نمی‌ارزد).

معیار ارزشمند

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در تجلیل و ستایش اصحاب رضي الله عنهم چنین فرمودند:

« خَيْرُ الناسِ قَرْنِي، ثُمَّ الذين يلونهم، ثُمَّ الذين يلونهم».

(بهترین مسلمانان، کسانی هستند که‌ در این قرن با من زندگی می‌کنند سپس آنانی که‌ بعد از این قرن می‌آیند، سپس آنانی که‌ بعد از اینان می‌آیند).

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ضمن روایت فوق به‌ دو یا سه‌ قرن بعد از خود اشاره‌ فرمودند که‌ می‌توان با قاطعیت اعلام داشت نسل نخست به‌ طور ویژه‌، بهترین نسل امت اسلامی می‌باشند.

اصحاب رضي الله عنهم همچون معیاری هستند که‌ دیگران را بدان‌ها می‌ارزیم، زیرا آنان در میادین مختلف زندگی اعم از مسایل دینی و التزام بدان، جهان سیاست، اخلاق، اقتصاد و فقه‌ بهترین الگو می‌باشند و مراجعه‌ به‌ آنان و تقلید از رفتارشان به‌ عنوان بزرگ‌ترین راه‌گشای مشاکل در عصر جهانی شدن معرفی می‌شوند، زیرا این نسل با توجه‌ به‌ تعلیم پذیری و ارتباط مستقیم با شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ما را با ذخایری روبرو می‌سازند که‌ موجب برطرف نمودن بسیاری از مشکلات می‌شوند.

اصحاب یا اهل بیت؟

و در رد سؤالی پیرامون این‌که‌ کدام یک از این دو بهتر هستند: پیوستگی و ارتباط با اهل بیت یا با اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ؟ شیخ سلمان گفتند: این، همان و همین است، اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم عبارتند از:

أ‌- همسران پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ، همچنان‌که‌ خداوند عز و جل در معرض سخن از آنان می‌فرماید: (إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا) (الأحزاب: ٣٣)

(خداوند قطعاً مي‌خواهد پليدي را از شما اهل بيت (پيغمبر) دور كند و شما را كاملاً پاك سازد).

ب‌- کسانی که‌ بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پرداخت صدقه‌ به‌ آنان حرام می‌باشد.

ارتباط میان خویشاوندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اصحاب بزرگوار رضي الله عنهم

خویشاوندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اصحاب رضي الله عنهم ارتباط عمیقی با هم داشتند، اینک پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با عایشه‌ دختر ابوبکر –رضی‌الله‌ عنهما- و حفصه‌ دختر عمر بن خطاب ازدواج می‌کند، و چنان‌که‌ مشهور است عثمان رضي الله عنه با دو دختر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ، رقیه‌ و ام کلثوم، ازدواج می‌کند و علی رضي الله عنه با فاطمه‌ ازدواج می‌نماید که‌ دختر کوچک و افضل دخترانش می‌باشد و از سروران خاندان نبوت محسوب می‌گردد و به‌ عنوان یکی از زنان کامل معرفی می‌شود.

به‌ همین‌سان می‌بینیم که‌ ارتباط میان آنان در اوج خود سپری می‌شود، آنان از نظر دین، خویشاوندی، محبت و نیکوکاری با هم مرتبط هستند و تمامی عوامل الفت و صمیمیت را در خود گرد آورده‌اند، از همین‌رو است که‌ عمر رضي الله عنه با ام‌کلثوم دختر علی بن ابی‌طالب رضي الله عنه ازدواج می‌کند و فرزندی به‌ نام زید بن عمر را برای او به‌ دنیا می‌آورد، اما از بخت بد ام‌کلثوم، سرنوشت چنین رقم زده‌ بود که‌ شوهرش، عمر رضي الله عنه در نماز صبح مورد اصابه‌ی دشمن واقع شود و پدرش، علی رضي الله عنه نیز در نماز صبح به‌ شهادت برسد، از این‌رو ام‌کلثوم می‌گفت: چرا باید نماز صبح چنین مصایبی را بر سر من بیاورد!

نمونه‌ای تاریخی

دکتر عوده‌ برای این خویشاوندی زیبا به‌ حفصه‌ دختر محمد نمونه‌ آورده‌ که‌ در سال ۱۵۰ هـ متولد شده‌ و اجداد ایشان عبارتند از: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ، ابوبکر، عمر، عثمان، علی، طلحه‌ و زبیر که‌ چیزی نمانده‌ عشره‌ی مبشره‌ به‌ بهشت در ردیف اجداد ایشان قرار گیرند،

دکتر در ادامه‌ به‌ بزرگ‌ترین کتاب نوشته‌ شده‌ در این زمینه‌ اشاره‌ داشتند که‌ عبارت است از: «الآل والصحابة محبة و قرابة» …/ منبع:سنی نیوز

ادامه دارد